Zij zit thuis, hij zit in zijn cel

(27 maart 2000)

Theatermaakster Saskia Huybrechtse reist met haar zelfgeschreven voorstelling langs de gevangenissen in het land. Afgelopen zaterdag trad ze op in het Amsterdamse Huis van Bewaring, waar ze vorig jaar het idee kreeg voor haar monoloog over de vrouw van een gedetineerde.

PIETER BOTS 


STUK VOOR STUK laten de partners van de gedetineerden de stoel naast zich vrij als ze plaatsnemen in het zaaltje van het Huis van Bewaring. Verwachtingsvol kijken ze uit naar de deur waar hun gevangen vriend of echtgenoot zal verschijnen. Hun omhelzing spreekt boekdelen: gedetineerden en hun partners hebben elkaar nodig.
Saskia Huybrechtse van STAP Kunstprojecten toert met haar monoloog al een paar maanden langs gevangenissen. maar het is vrij uitzonderlijk dat gedetineerden de voorstelling met hun partner mogen bijwonen. "De meeste gevangenissen vinden het te veel gedoe om dat te organiseren." Toch is haar voorstelling zeker niet alleen bedoeld voor de gevangenen. maar ook voor deze vrouwen. In haar monoloog speelt ze de vriendin van gedetineerde Johnny, die vier jaar heeft vastgezeten voor drugssmokkel. De dag voordat hij wordt vrijgelaten, maakt Rita de balans op van hun relatie. Uit alles blijkt dat ze hem nog steeds bewondert en bemint, maar dat het heel zwaar is om hem te blijven steunen. Ze vertelt hoe ze Johnny iedere keer dat ze hem bezoekt wil opbeuren, maar intussen zelf het risico loopt in een isolement te raken.
Gedetineerde Henk (de naam is gefingeerd) - wiens partner niet kon komen - was erg onder de indruk van de voorstelling. "Ik leef hier in zo'n eigen wereld, dat ik er niet zo vaak over nadenk hoe mijn vriendin zich voelt. De jongens hierzijn ontzettend jaloers als ze hun vrouw aan de telefoon hebben gesproken. Ze zijn altijd bang dat ze iets met iemand anders uitvreet. Ik kende mijn vriendin pas een paar maanden toen ik werd gearresteerd. Mijn grote angst is natuurlijk dat ze van me afwil.Het is mooi dat Rita uit het stuk ondanks alles achter haar man blijft staan."
Actrice Saskia Huybrechtse merkte duidelijk dat ditmaal ook de partners in de zaal aanwezig waren. "Het is gemakkelijker om de voorstelling voor de mannen alleen te spelen. Veel zaken liggen heel gevoelig. Omdat hun vriendin nu naast ze zit, worden ze direct geconfronteerd met haar reactie."
Ze kreeg het idee voor de voorstelling toen ze een paar weken stage liep in bet Amsterdamse Huis van Bewaring. "Aanvankelijk wilde ik een voorstelling met gedetineerden maken voor publiek van buiten. Maar dat zag de directie absoluut niet zitten, omdat de controle op bezoekers heel streng is. Toen ik daar rondliep, maakte ik kennis met Johnny, een heel optimistische gedetineerde die vol vuur over zijn vriendin vertelde. Omdat ik me afvroeg hoe zij zijn gevangenschap ervoer, besloot ik over haar een voorstelling te maken."
Soms staat hij te swingen in zijn hok heeft veel losgemaakt bij het publiek. De meeste gevangenen kruipen na afloop dicht tegen hun vriendin aan en de stellen zijn zo diep met elkaar in gesprek, dat de organisatie afziet van het geplande nagesprek. Wel deelt de humanistisch hulpverlener van het Huis van Bewaring nog een papier uit met een aantal discussiepunten. Want er moet natuurlijk wl nagedacht worden over de kwesties die Saskia Huybrechtse aansnijdt. De vrouw thuis, de man in zijn cel.